Nieuws

Hoe krijg je Hardenbergers van de bank af? Door een mooie lezing met verhaal, beeld en muziek te regelen, dachten we. En door vervolgens met advertenties en artikelen in weekbladen en op websites mensen te informeren over de lezing en daarna via sociale media en per e-mail de laatste ‘onwetenden’ te bereiken.

Niet dus. Van Speulman tot Skik trok in een klein plaatsje als Sleen meer dan 70 bezoekers en Hoogeveen telde 125 geïnteresseerden. In het LOC+ in Hardenberg kwamen woensdag 9 oktober 40 liefhebbers luisteren naar Albert Haar. Zijn lezing had als onderwerp de geschiedenis van de lichte muziek na WO-2, met name in Noord- en Oost-Nederland.

Dankzij de LOC-mensen van licht, geluid en catering was alles optimaal geregeld voor een mooie avond. En dat was het ook. Aliet Tempelman van het Nationaal Grammofoonmuseum in Nieuwleusen schreef op de facebookpagina van het museum: “Wat een geweldige avond was dit.”

Datzelfde geluid was in de pauze en na afloop te horen van andere bezoekers. Maar ook al tijdens de lezing, want er werd af en toe enthousiast meegeklapt en meegezongen als er weer een artiest uit vervlogen tijden was te zien en te horen.

Wie alsnog deze boeiende lezing wil meemaken moet even de berichten uit Nieuwleusen volgen, want daar zal Albert Haar over enige tijd deze lezing ook verzorgen.

Met het verwijderen van een doek hebben Jan Ranter (oud-molenaar) en Jasper Nijman (midwinterhoornmaker) zaterdagmorgen 14 september de kweern in de Oelemölle in Hardenberg onthuld. Een kweern is een korenmolen die met de hand wordt bediend. Dankzij een bedrag uit het Fonds Maatschappelijke Initiatieven van de gemeente Hardenberg kon deze handmolen worden aangeschaft. Met name jonge bezoekers van de molen kunnen nu makkelijk ervaren hoe met een ligger en loper het koren wordt gemalen.

De onthulling was een van de hoogtepunten tijdens de Overijsselse Molendag. Tegelijk met deze activiteit vond zaterdag de Open Monumentendag plaats en de Nationale Orgeldag. In de Stephanuskerk werd in een soort estafettevorm door vijf organisten het ruim twee eeuwen oude Scheuerorgel bespeeld, afgewisseld door het ensemble Musette. Meteen vanuit de kerk konden bezoekers zien waar de werkgroep Archeologie van de historische vereniging zich mee bezig houdt, het naastgelegen museum ’t Stadhuus kon gratis bezichtigd worden en op het Wilhelminaplein stond een kraam met tijdschriften en boeken over de historie van Hardenberg.

Vanaf dat plein vertrokken de koetsjes van menvereniging Harp naar de molen en verder naar natuurcentrum De Koppel. Het natuurcentrum was ook eindstation van de bootreis over de Vecht, georganiseerd door watersportvereniging Hardenberg. Van daaruit was het nog een klein eindje lopen naar de hal van Brunink, waar gebouwd wordt aan de Vechtzomp Stad Hardenberg. Net als op de andere plekken was het een komen en gaan van geïnteresseerden, die wel eens wilden zien wat de vrijwillige zompbouwers al hebben gepresteerd. Over twee jaar moet de Stad Hardenberg in het water liggen om net als de zompen van Laar, Gramsbergen en Ommen dienst te doen als toeristische attractie.

In het kader van het 40-jarig bestaan van de Historische Verenging Hardenberg e.o. is een podcastwedstrijd gehouden voor leerlingen van het voortgezet onderwijs. De opdracht was: Vertel een verhaal over de Tweede Wereldoorlog waarin Hardenberg een rol speelt.

De wedstrijd is aan de ene kant wel en aan de andere kant geen succes geworden. Wat tegen viel was het aantal inzendingen. Van Greijdanus hebben we door de enthousiaste inzet van geschiedenisdocent Bart-Jan van Kleef maar liefst acht podcast ontvangen. De andere vo-scholen hebben niets ingestuurd. Waarschijnlijk te druk, een overladen schoolprogramma of niet interessant genoeg. Hoe dan ook, het aantal inzendingen had wat ons betreft wel wat meer kunnen zijn.

Wat door de juryleden Arjan Roelofs en Jan Vosjan erg werd gewaardeerd was de kwaliteit van de inzendingen. Uit het juryrapport:
“De winnaressen Maria, Noa en Zoë hebben mooi gebruik gemaakt van geluiden, hun verhaal was boeiend en duidelijk. De afsluiting is ook sterk en inhoudelijk mooi met passende muziek. Een complete podcast die alle aspecten goed invult.”

Maandag 27 mei is de prijs voor de winnaressen, een bedrag van 50 euro, overhandigd op hun school. Alle podcast zijn te beluisteren op onze website:erfgoedhardenberg.nl/podcast

Op de foto Maria, Zoë en Noa en namens de HVH bestuurslid Roel Gritter.

Johan Willem Brinkman was 2,5 jaar huisarts in Hardenberg, daarna een paar jaar assistent van een keel-, neus- en oorarts in Amsterdam, hij verhuisde vlak voor de Tweede Wereldoorlog naar Assen waar hij werkte in het Wilhelminaziekenhuis en uiteindelijk kwam hij vanwege verzetswerk terecht in concentratiekamp Sandbostel. Daar overleed hij op 15 mei 1945 aan vlektyfus en meningitis.

Zijn naam kwam onlangs weer tevoorschijn, toen de Stichting Historische Projecten (SHP) ontdekte dat hij tijdens zijn Hardenberger jaren een zeldzaam archeologisch voorwerp had gekregen dat op de Baalder Esch was gevonden, namelijk een kogelpotje. Dat kogelpotje heeft een plek gevonden in museum ’t Stadhuus in Hardenberg.

De Baalder Esch is in de jaren ’30 van de vorige eeuw voor een deel afgegraven, om dode vechtarmen te dempen en om de Marsch in Hardenberg op te hogen. Door de arbeiders is veel archeologisch materiaal zoals urnen en potten gevonden, maar omdat ze er de waarde niet van inzagen is het grootste deel weggegooid of stukgesmeten.

Toen de amper dertig jaar oude dokter daarvan hoorde, ging hij bij een boer langs die waarschijnlijk nog iets bewaard had. Dat bleek een kogelpotje te zijn, waarschijnlijk uit de 9e eeuw maar misschien nog veel ouder, uit de tijd van de hunebedbouwers. De boer wilde het potje wel aan Brinkman geven als hij in ruil een oude rekening zou kwijtschelden. De huisarts stemde daarmee in, zodat hij de eigenaar van het kogelpotje werd.

Brinkman woonde aan de Voorstraat, schuin tegenover het oude postkantoor. Hij was getrouwd en vader van een dochter, maar scheidde in 1942. Twee jaar later hertrouwde hij met een leerling-verpleegster, die vier maanden na de dood van Brinkman beviel van een dochter.

Waar het kogelpotje was gebleven was onbekend. De SHP-bestuurders hebben via speurwerk op internet en in archieven een adres gevonden in Zwijndrecht. Op goed geluk hebben ze een brief gestuurd waarin hun zoektocht werd beschreven en waarin werd gevraagd of bekend was waar dat kogelpotje was gebleven. Veel hoop hadden ze niet, maar amper twee dagen later kwam er een bericht: u hoeft niet verder te zoeken, ik heb het.

Het bleek een familielid van dokter Brinkman te zijn, die enthousiast was over de zoektocht en het kogelpotje wel aan de SHP wilde schenken. Eigenlijk had de dochter van Brinkman het willen schenken aan het Provinciaal Overijssels Museum, maar omdat dit niet meer bestaat wist het familielid niet wat ze ermee moest. Ze was dan ook blij dat ze het kwijt kon aan de SHP. Een maand geleden is het voorwerp opgehaald, waarna het vooralsnog voor een periode van vijf jaar in bruikleen is gegeven aan de Historische Vereniging Hardenberg e.o. (HVH), die het kan tentoonstellen in museum ’t Stadhuus.

Vrijdag 26 april 2024 is het archeologisch voorwerp door SHP-voorzitter Rieks Bulthuis overhandigd aan HVH-voorzitter Harry Hindriks.

Het thema van de wisseltentoonstelling van 2025 is MOOI VERSIERD.

Beneden, in de Van Laarzaal, is het begin van de expositie. Het gaat in deze tentoonstelling over versieren in de breedste zin van het woord: van het jongetje op de toegangsdeur tot de pijpenkoppen in de vitrine. Ook de tijd wordt ruim bemeten: van versieren in de Prehistorie tot een trouwjurk uit de Flowerpowertijd, de zeventiger jaren van de vorige eeuw.
Het thema MOOI VERSIERD komt terug in de Stijlkamer. Daar is een interieur te zien van een woonkamer van de gegoede burgerij rond 1900.

Op de bovenverdieping in de dokter Gouwezaal is een begin gemaakt met een nieuwe, min of meer permanente tentoonstelling. Daar wordt het DNA van Hardenberg steeds meer zichtbaar in de expositie Hardenberg Doet.

De gezondheidszorg en de textielindustrie zijn afgerond. Later komen daar onder meer de handel, het toerisme, het vervoer en de industrialisatie bij: deels in de Gouwezaal, deels op de zolderverdieping.
Niet nieuw, maar wel vernieuwd is de aandacht voor de Tweede Wereldoorlog.